علل و درمان شانه یخ زده /فیزیوتراپی در امیرآباد
علل و درمان شانه یخ زده ،شانه یخزده نوعی سندروم درد و محدودیت شدید حرکت مفصل شانه است که بهدلیل التهاب و فیبروز کپسول مفصلی ایجاد میشود.
این بیماری باعث کاهش تدریجی دامنه حرکتی فعال و غیرفعال میشود.
- شیوع: حدود ۲ تا ۵ درصد جمعیت
- جنس: بیشتر در زنان
- سن: ۴۰ تا ۶۰ سال
مراحل بالینی
بیماری خودمحدودشونده است و سه مرحله دارد:
- مرحله دردناک (Freezing) – 2 تا 9 ماه
درد شدید، محدودیت حرکتی رو به افزایش
- مرحله خشک/منجمد (Frozen) – 4 تا 12 ماه
درد کمتر، اما محدودیت شدید حرکت
- مرحله بهبودی (Thawing) – 6 تا 24 ماه
بهبود تدریجی دامنه حرکتی
در مجموع ممکن است 1 تا 3 سال طول بکشد.
علل و عوامل خطر
الف) علل اصلی
علت دقیق نامشخص است، اما مکانیسم غالب:
- التهاب مزمن سینوویوم و کپسول
- کاهش حجم کپسول
- چسبندگی و فیبروز
ب) عوامل خطر قطعی
- دیابت (نوع 1 و 2)
- خطر 2 تا 4 برابر بیشتر
- شدت و دوره طولانیتر
- بیماریهای تیروئید
- کمکاری یا پرکاری
- بیحرکتی شانه بعد از:
- جراحی
- شکستگی
- آسیبهای شدید
- بیماریهای سیستمیک
- پارکینسون
- بیماریهای قلبی و ریوی
- عوامل دیگر
- سن ۴۰–۶۰
- جنس زن
- سابقه قبلی در شانه مقابل
تشخیص
الف) علائم اصلی
- درد منتشر شانه خصوصا شبها
- محدودیت شدید حرکت فعال و غیرفعال
خصوصاً:
- external rotation
- abduction
- flexion
ب) معیارهای کلی
- محدودیت > 25% در حداقل دو حرکت
- درد بیش از 1 ماه
- امآرآی/سونو ناسازگار با پارگی روتاتور کاف
ج) تصویربرداری
عموماً ضروری نیست
MRI یا US فقط برای排استثنا:
- پارگی روتاتور کاف
- آرتروز
درمان
درمان چند رشتهای است و هدف:
کاهش درد + افزایش دامنه حرکت
الف) درمانهای غیرجراحی
1) آموزش و فعالیت روزمره
- پرهیز از استراحت مطلق
- استفاده از شانه تا حد تحمل
2) داروها
- NSAIDs در مراحل دردناک
- کاهش کوتاهمدت درد
3) تزریق داخل مفصلی کورتیکواسترویید
فیزیوتراپی
مؤثرترین رکن درمان در طول بیماری
روشها:
- کششهای ملایم و پیشرونده
- تمرینات ROM
- تقویت با تأخیر
- mobilization درجه پایین
درمانهای جراحی (در موارد مقاوم)
- Manipulation under anesthesia (MUA)
- Arthroscopic capsular release
شرایط انجام:
- عدم پاسخ به ۶–۹ ماه درمان محافظهکارانه
- ناتوانی شدید عملکردی
6) نکات علمی مهم
الف) پیشآگهی
- اغلب خودمحدودشونده
- بهبود کامل عملکرد در اکثر بیماران
- اما دامنه حرکت کامل همیشه برنمیگردد
ب) در بیماران دیابتی
- پاسخ به درمان ضعیفتر
- خطر عود بالاتر
ج) موارد اشتباه رایج
- تشخیص آن به جای “تاندونیت”
- فشار و کشش شدید در مراحل اولیه
- بیحرکتی کامل
- عدم توجه به دیابت/تیروئید
7) شواهد سطح بالا برای درمان
تزریق مفصلی +فیزیوتراپی + تمرین درمان
8) پروتکل کوتاه درمان (عملی)
مرحله درد شدید
- NSAIDs
- تزریق داخل مفصلی
- کشش سبک
مرحله Frozen
- فیزیوتراپی برنامهدار
- کششهای روزانه
مرحله بهبود
- تمرکز بر تقویت
- افزایش دامنه کامل
9) تمرینات پایه مفید
(روزانه ۱۰–۱۵ دقیقه)
- Pendulum
- Wall climbing
- External rotation stretch
- Cross-body stretch
- Passive flexion with stick
بدون درد زیاد
10) زمان مراجعه به پزشک
- درد شدید شبانه
- عدم تغییر بعد از ۸–۱۲ هفته درمان
- شک به پارگی روتاتور کاف
- دیابت کنترلنشده
