آرتروز زانو (Knee Osteoarthritis)/فیزیوتراپی در امیرآباد

آرتروز زانو (Knee Osteoarthritis)،آرتروز زانو یک بیماری پیشرونده دژنراتیو است که باعث تخریب تدریجی غضروف مفصلی، تغییر شکل استخوان زیر غضروف، التهاب خفیف سینوویوم و ضعف عضلانی اطراف زانو می‌شود.

دلایل  علمی آرتروز زانو

۱. تخریب غضروف (Articular Cartilage Degeneration)

غضروف مفصلی توانایی ترمیم محدود دارد. با افزایش فشار مکانیکی یا التهاب، الیاف کلاژن و پروتئوگلیکان‌ها آسیب می‌بینند. نتیجه:

• کاهش ضخامت غضروف
• تماس استخوان‌ها
• التهاب ثانویه

۲. استئوفیت‌سازی (Osteophytes)

در پاسخ به استرس مکانیکی، لبه‌های مفصل استخوان اضافه تولید می‌کند.

اثر: محدودیت حرکتی و درد هنگام خم و راست کردن زانو.

۳. التهاب خفیف مزمن سینوویوم (Synovitis)

میزان التهاب معمولاً خفیف است اما باعث:

• افزایش درد
• ورم
• احساس گرمی خفیف

۴. تغییرات استخوانی زیرغضروفی (Subchondral Sclerosis)

استخوان سفت‌تر و ضخیم‌تر می‌شود و ضربه‌گیری مفصل کاهش می‌یابد.

۵. ضعف عضلات چهارسر (Quadriceps Weakness)

ضعف عضلات ران، فشار روی مفصل زانو را افزایش داده و روند آرتروز را تسریع می‌کند.

علل و عوامل خطر آرتروز زانو

عوامل مکانیکی

• چاقی (BMI بالا) – مهم‌ترین عامل خطر
• نحوه راه‌رفتن غلط
• واریس یا پای ضربدری (Varus / Valgus deformity)
• سابقه آسیب ورزشی (ACL / meniscus tear)

عوامل بیولوژیک

• افزایش سن
• سابقه خانوادگی (ژنتیک)
• جنسیت (در زنان کمی شایع‌تر)

عوامل التهابی / متابولیک

• دیابت
• سندروم متابولیک
• التهاب خفیف سیستمیک

تشخیص آرتروز زانو (Findings)

الف) علائم بالینی

• درد هنگام راه‌رفتن
• خشکی صبحگاهی کوتاه مدت (<30 دقیقه)
• کرپیتیشن (خش‌خش)
• محدودیت خم و راست کردن
• ورم خفیف

ب) معاینه

• درد در خط مفصلی داخلی (مدیال) شایع‌ترین
• کاهش قدرت عضلات چهارسر
• انحراف زانو به داخل یا خارج

ج) تصویربرداری

رادیوگرافی (ایستاده) – Gold Standard

نشانه‌های رادیولوژیک:

• کاهش فضای مفصلی
• استئوفیت
• اسکلروز زیر غضروف
• کیست‌های استخوانی

MRI برای تشخیص اولیه لازم نیست؛ فقط در موارد مشکوک.

مهم‌ترین درمان

هر ۱ کیلو کاهش وزن = ۴ کیلو کاهش فشار روی مفصل زانو.

فیزیوتراپی و ورزش درمانی (Very Strong Evidence)

بهترین درمان پایدار.

شامل:

• تقویت عضلات چهارسر (Quadriceps strengthening)
• تمرینات تعادل و عصبی-عضلانی
• تقویت عضلات لگن و گلوت
• کشش همسترینگ و گاسترونم
• اصلاح الگوی راه رفتن

دارودرمانی

توصیه‌های سبک زندگی (Evidence-based)

• اجتناب از نشستن طولانی دو زانو
• استفاده از کفش مناسب
• جلوگیری از بالا و پایین رفتن زیاد از پله
• تمرین‌های آبی (Hydrotherapy) بسیار مفید است
• استفاده از عصا در دست مخالف پای درگیر